• 14 maart 2015

In de zomer van 2014 kon je als werknemer in het archeologisch werkveld een online- enquête invullen. Aan de hand van deze vragenlijst is getracht de huidige arbeidssituatie, met eventuele noden en verzuchtingen van de Vlaamse archeologen in kaart te brengen. De enquête werd uiteindelijk door 163 archeologen ingevuld, waarvoor onze dank!

Een samenvatting van de resultaten vind je hieronder. Om de volledige resultaten van de enquête te raadplegen kan je hier terecht.

Samenvatting van de enquête:

In juni 2014 werd door enkele archeologen het initiatief genomen om een vakvereniging op te richten, onder de naam Vlaams Archeologencollectief (VLAC). De eerste onderneming van het VLAC was peilen naar de arbeidssituaties en de specifieke noden of problemen van de werknemers op de archeologische arbeidsmarkt. Dit gebeurde door middel van een online- enquête die is aangekondigd via Archeonet. Tussen 3 juli en 9 augustus 2014 kon de vragenlijst worden ingevuld. Nadien zijn de resultaten geordend, geanalyseerd en gebundeld in een rapport.

De enquête werd ingevuld door 163 respondenten, waarvan 86% is tewerkgesteld in de archeologische sector, 10% is werkzoekend. Van alle respondenten werkt 35% bij een overheidsdienst en 54% in de private bedrijven. De overige 4% van de respondenten onthield hun antwoord op deze vraag. De meeste respondenten (90%) behaalden een master- of licentiaatsdiploma. Van alle respondenten heeft 46% meer dan 6 jaar archeologische werkervaring, de overigen minder.

Wanneer gevraagd wordt naar de functie van de werknemers binnen het (privé)bedrijf valt op dat er heel wat verschillende termen gangbaar zijn en dat deze begrippen vaak niet duidelijk afgelijnd kunnen worden. Hierbij is ‘juniorarcheoloog’ een wijdverspreid begrip, ‘medior’ komt zelden voor en ‘senior’ helemaal niet. Daarnaast zijn ‘eerste’ en ‘tweede’ archeoloog veelgebruikte termen. Bij respondenten van overheidsinstellingen wordt de functie van archeoloog vaak niet gespecificeerd. Functies als wetenschappelijk onderzoeker, administratief coördinerend archeoloog en consulent worden verscheidene keren vermeld.

Binnen de private sector heeft meer dan de helft van de respondenten een contract van onbepaalde duur, 20% een contract van bepaalde duur, 10% een contract op projectbasis, 5% een weekcontract en 3% een interimcontract. Een meerderheid geeft aan tevreden te zijn met hun contracttype. Diegenen zonder contract van onbepaalde duur zijn eerder ontevreden. Een groot verschil tussen de publieke en private sectoren is dat er in de publieke sector geen respondenten door middel van interimcontracten zijn tewerkgesteld. Wanneer gekeken wordt naar het aantal vacatures op de website Archeonet is een dalende trend vast te stellen bij het aanbod van contracten van onbepaalde duur.

Figuur 1. Het maandelijks brutoloon (in euro) van de respondenten berekend per aantal jaren werkervaring in de private sector (X = brutoloon, Y = aantal personen).

Voor een analyse van de maandelijkse brutolonen van archeologen in de private sector zijn de percentages per aantal jaren ervaring bekeken (grafiek 1).
Iets meer dan de helft (53%) van de archeologen met minder dan 2 jaar ervaring verdient minder dan € 2000 bruto. Van de respondenten met 2 tot 4 jaar ervaring verdient 39% tussen € 2251 en € 2500 bruto. Bij 4 tot 6 jaar ervaring ligt het maandelijkse brutoloon meestal (41%) tussen € 2501 en € 2750. Respondenten met meer dan 6 jaar ervaring verdienen eveneens meestal (40%) tussen € 2501 en € 2750. Slechts acht individuen gaven aan maandelijks meer dan € 3000 bruto te verdienen.

Meer dan een derde van de ondervraagden is niet tevreden over zijn/haar loon en wijst op het gebrek aan het bestaan van minimumlonen specifiek voor de archeologische sector.

In vergelijking met het algemene gemiddelde van de intellectuele en wetenschappelijke beroepen binnen het Vlaams Gewest (€ 4338) is het loon van een archeoloog in de private sector erg laag. In de publieke sector liggen de lonen algemeen hoger. Meer dan de helft van de ondervraagden verdient meer dan € 3000 bruto.

Het woon-werkverkeer wordt slechts bij 18% van de respondenten werkzaam binnen de private sector volledig terugbetaald. Er is ook een grote verscheidenheid aan extralegale voordelen genoteerd, waarbij gsm’s, laptops en maaltijdcheques het vaakst werden vermeld.

Meer dan een vierde van de respondenten uit de private sector is ontevreden over de werkomstandigheden en 40% van hen blijft hierover neutraal. Er is aangegeven dat er problemen zijn omtrent veiligheid, ergonomisch werken en basisaccomodatie.

Figuur 2. Het percentage respondenten dat al dan niet voorstander is van het oprichten van een vakvereniging.

Een grote meerderheid (90%) van de respondenten bleek voorstander te zijn van het oprichten van een archeologische vakvereniging. Daarbij werden volgende taken als belangrijk tot zeer belangrijk bevonden:

  • het standaardiseren van loon (81%)
  • informatie bieden omtrent het beroepsleven (86%)
  • informatie bieden omtrent werkveiligheid (78%)
  • ijveren voor kwaliteitsvolle archeologie (85%)
  • een klankbord zijn bij problemen (90%)
  • de belangen van de archeologen verdedigen (95%)
  • het opstellen van gespecialiseerde cao’s (82%)

Het organiseren van studiedagen werd door 45% als belangrijk tot zeer belangrijk geacht. Enkele respondenten vonden ook dat ontsluiting van archeologie naar het publiek toe een taak van de vereniging kan zijn.

Op het einde van de enquête werd ruimte gegeven aan de respondent om bijkomende verwachtingen of opmerkingen neer te schrijven. Hierbij zijn wantoestanden aangekaart met betrekking tot te lage lonen, contractbreuk, onveilige werksituaties niet conform de arbeidswetgeving en het ontbreken van standaard- accommodatie. Verder kwamen er opmerkingen over verhoogde werkdruk, te krappe termijnen voor het uitvoeren van opgravingen of rapportages en te lage budgetten wat algemeen een nefaste invloed heeft op de kwaliteit van het archeologisch onderzoek.

Op basis van de resultaten van de enquête kan geconcludeerd worden dat er toch een aantal belangrijke pijnpunten zijn binnen de huidige Vlaamse archeologie. VLAC wil optreden als een belangenvereniging om deze pijnpunten aan het licht te brengen, aan te kaarten, structureel aan te pakken en zo de belangen van de archeologen te behartigen.

VLAC - Vlaams Archeologencollectief - www.vlac.be